Karbon Ayak İzi

Karbon ayakizi (Carbon Footprint) İnsan faaliyetleri nedeni ile doğrudan ve dolaylı olarak ortaya çıkan toplam sera gazı miktarı olup, genellikle ton eşdeğer karbon dioksit (CO2) cinsinden ifade edilir.

Yeryüzünde yaşayan her bir insan yılda ortalama 7 ton CO2 üretir. Bir ABD vatandaşının yılda ürettiği ortalama miktar 20,4 ton iken, bir Türk Vatandaşı yılda ortalama 3,14 ton CO2 üretmektedir.

İnsan faaliyetleri ile oluşan karbon ayak izlerinin doğal yaşamda bulduğu somut karşılığı, özetle küresel ısınma, iklim değişikliği ve bunlara bağlı olarak doğal yaşamın yok olması olarak tanımlamak mümkündür.

Karbon Ayak İzi Türleri:

• Birincil ayak izi: kişilerin doğrudan gerçekleştirdiği eylemlerden dolayı ortaya çıkan karbon gazı salınımlarının ölçülmesi ile ortaya çıkar.

• İkincil ayak izi: Kullanılan ürünlerin tüm yaşam döngüsündeki imalattan bozulmaya/ tüketilmeye kadar olan dolaylı CO2 emisyonlarının ölçüsüdür.

Karbon Ayak İzini Oluşturan Faaliyetler:

• Gereksiz elektrik kullanımı karbon ayak izi miktarını doğrudan arttırmaktadır. Kullanım halinde olmayan ve elektrik tüketen her aleti fişten çekerek kapalı tutun.

• Uçak yolculuğu ile ulaşım karbon ayakizinizi arttırak faktörlerin başında gelmektedir. Bu nedenle altermatif ulaşım araçları ile gidebileceğiniz yerlerde uçak yolculuğu tercih etmeyin. Eğer uçakla uçmak zorundaysanız aktarmalı uçuşları değil direkt uçuşları tercih ederek emisyonların azalmasına katkıda bulunabilirsiniz. 1 saatlik bir uçuş = 182 kilo CO2e

• Evinizde iyi bir dış cephe yalıtımı yaparak hem enerji maliyetlerinizi hem de karbon ayakizinizi azaltabilirsiniz.

• Fosil yakıtlar yerine, elektrik ve güneş enerjisi ile ısınmayı tercih edin. 1 kg kömürün Karbon Ayak İzi: 2,87 kg CO2e’dir

• Enerji verimliliği yüksek elektrikli aletler ve ampuller kullanmak karbon ayakizinizin azalmasına ve enerji maliyetlerinizin düşmesine sebep olur. Bu nedenle başlangıçta maliyeti yüksek olsa dahi bu tür gereçleri tercih edin.

• Su vb. doğal kaynakları yeterli düzeyde kullanarak ve su verimliliği sağlayarak karbon ayakizinizin azaltılmasına katkıda bulunabilirsiniz. Bulaşıkları elde yıkıyor ve çoğu kimsenin yaptığı gibi suyu sürekli akıtıyorsanız, o zaman = 8 kilo CO2e, makinada yıkıyorsanız = 0,9 kilo CO2e karbon ayaizi bırakıyorsunuz demektir.

• Sebze ve meyveleri mevsimi dışında tükettiğinizde veya ithal ürünler tükettiğinizde, bu ürünlerin daha fazla enerji kullanılarak üretildiği veya ülkemize getirildiği, bu nedenle de karbon ayakizinizi arttırdığı gerçeğini aklınızdan çıkartmayın. Pirinç karbon ayakizi en yüksek tarımsal gıda olup, 1 kg Pirincin Karbon Ayak İzi: 4 kg CO2e’dir.

• Daha az kırmızı et tüketin. Kırmızı et üretiminde kullanılan metan gazı 20 yıllık periyodda CO2 gazından 72 kat daha fazla atmosfere zarar vermektedir. 1 kg Sığır Etinin Karbon Ayak İzi: 34,6 kg CO2e’dir.

• Gereksiz atık üretiminin daha fazla CO2 emisyonuna neden olduğunu ve karbon ayakizinizi arttırdığını unutmayın. Bu nedenle atıklarınızı geri dönüşüm ve/veya yeniden kullanım için atık kutularına atmaya özen gösterin.